Η επιλογή της μπότας δεν είναι και τόσο εύκολη υπόθεση. Πρέπει να ξέρει κανείς τι ακριβώς αναζητά σε σχέση με το τι σκι κάνει, την ικανότητά του και ακόμη να είναι ενήμερος στο ρόλο που παίζουν οι φυσιολογικές του ιδιαιτερότητες σε αυτή την επιλογή.

Α. ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΚΑΙ ΠΛΑΓΙΑ

Η περιορισμένη κίνηση των αρθρώσεων στον αστράγαλο των ποδιών μέσα στη μπότα του σκι, κάνει την επιλογή της μπότας πολύ σημαντική. Δεν πρόκειται άλλωστε για ένα κοινό παπούτσι.

Η μπότα πρέπει αναμφισβήτητα να είναι σκληρή στις προς τα πλάγια κινήσεις των ποδιών ( lateral flex) που με τα carving σκι είναι απαραίτητες για την εμπλοκή των λαμών στη διαδικασία των στροφών. Για να γωνιάσουν τα σκι πρέπει ο σκιέρ να πιέσει τα πλαινά τοιχώματα της μπότας. Έτσι, όσο πιο σκληρή είναι η μπότα ως προς τις πλάγιες πιέσεις, τόσο καλλίτερα. Η προς τα μπρος σκληρότητα της μπότας (forward flex) είναι μια .άλλη ιστορία που θέλει ιδιαίτερη προσοχή.

Πολλοί σκιέρ βλέπουν με καλό μάτι τις σκληρές μπότες ιδιαίτερα αυτοί που ξέρουν ότι είναι και πιο ζεστές. Σε περίπτωση που ο κατασκευαστής προβλέπει τη ρύθμιση της σκληρότητας με ειδικό μηχανισμό, έχει καλώς. Διαφορετικά χρειάζεται προσοχή. Είναι σίγουρο πως επιλέγοντας μία μπότα σχετικά μαλακή ο σκιέρ θα βγει πιο ωφελημένος από μία σκληρή. Πάντως εκτός από σχέδιο και χρώμα πρέπει να αποφασίσουμε και για την σκληρότητα της μπότας που σχετίζεται άμεσα από παραμέτρους που συνήθως δεν συζητούνται από τους προμηθευτές, όπως:

Η μορφολογία του σώματος. Εάν το κέντρο βάρους του σώματος είναι σχετικά χαμηλά δηλ. εάν είστε βαρύς στους γοφούς, είναι προτιμότερη η μαλακή μπότα. Αυτή η φυσιολογία απαιτεί μία προς τα μπρος ευελιξία που όμως δεν είναι εύκολη γιαυτό και επιβάλλεται μαλακή μπότα. Αντίθετα, αδύνατοι γοφοί και φαρδύς ώμοι -κέντρο βάρους ψηλά- δίνουν τη δυνατότητα περισσότερων επιλογών ως προς τις κινήσεις του σώματος.
Ικανότητα του σκιέρ. Ένας πραγματικά καλός και έμπειρος σκιέρ ή αθλητής, συνήθως επιλέγει -και καλά κάνει -σκληρή μπότα. Σε περίπτωση που δεν είστε ένας από αυτούς μείνετε μακριά από τα ράφια με τις αθλητικές μπότες. Διαφορετικά θα προκαλείτε ίσως το θαυμασμό στην ουρά των αναβατήρων, σίγουρα όμως το γέλιο πάνω στις πίστες. Η αιτία; Μια τέτοια μπότα θα κρατά το σώμα σας πίσω με τα αναμενόμενα φυσικά επακόλουθα.

Ο τύπος της χιονοδρομίας που σας αρέσει. Για γρήγορο σκι και σκι ανάμεσα σε λοφάκια χιονιού (moguls) ταιριάζει περισσότερο η μαλακότερη μπότα. Πολλοί από τους μεγάλους αθλητές σκιέρ προτιμούν μαλακότερες μπότες για τους αγώνες ταχύτητας (downhill-super G) από ότι στο slalom και το γιγαντιαίο. Το ίδιο κάνουν και πολλοί αθλητές των mogul. Για χιονοδρόμιση σε παγωμένο ή σκληρό χιόνι με γρήγορες και μικρές στροφές είναι προτιμότερη η σκληρή μπότα. Ο σκιέρ έρχεται αντιμέτωπος με ανωμαλίες της πίστας οι οποίες φορτίζουν εξαιρετικά και απρόσμενα τα πόδια του με αποτέλεσμα να πιέζονται και οι μπότες προς τα μπρος και πίσω ανάλογα. Σε αυτή την περίπτωση οι προκαλούμενες δραματικές μπροστά - πίσω μεταβολές της πίεσης πάνω στα σκι διαταράσσουν την ισορροπία του σκιέρ. Μία σκληρή μπότα σε συνδυασμό με την ικανότητα του σκιέρ βοηθά στον περιορισμό αυτών των ανεπιθύμητων μπροστά-πίσω κινήσεων.

Β. ΣΤΑΘΕΡΗ ΚΛΙΣΗ ΜΠΟΤΑΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΜΠΡΟΣ

Είναι ένα χαρακτηριστικό της μπότας το οποίο αγνοείται σχεδόν παντελώς τόσο από τους αγοραστές όσο και από τους πωλητές. Παίζει σημαντικό ρόλο στις απαραίτητες μπροστά-πίσω κινήσεις του σκιέρ ιδιαίτερα όταν πρόκειται για σκληρές μπότες. Όπως φαίνεται και στη (φωτό1), κλίση της μπότας είναι η γωνία που σχηματίζει το κέλυφος της μπότας με την κατακόρυφο. Οι μπότες έχουν αυτή την κλίση από την κατασκευή τους για να δίνουν τη δυνατότητα στον σκιέρ να κινεί το σώμα του κατακόρυφα ( στην πάνω-κάτω κίνηση) με το κέντρο βάρους του να παραμένει πάνω από το πέλμα των ποδιών του. Μια μικρή κλίση δεν βοηθάει τον σκιέρ όταν χαμηλώνει σε κάποιες περιπτώσεις βαθιά ( σκι σε moguls). Μεγάλη κλίση από την άλλη μεριά φέρνει τον σκιέρ πολύ μπροστά ή σε χαμηλή στάση με τελείως όρθιο το πάνω μέρος του σώματος για να πετυχαίνει τις κατακόρυφες κινήσεις όταν χρειάζεται. Οι παγκόσμιας κλάσης αθλητές καταβάσεων και moguls κάνουν σκι με μπότες που έχουν κλίση τέτοια που να τους επιτρέπει να χαμηλώνουν βαθιά.

Έλεγχος κλίσης μπότας

Μπορούμε μόνοι μας να τσεκάρουμε την κλίση της μπότας. Κλείνουμε τις μπότες σφικτά, ιδιαίτερα το τελευταίο κλιπ. Με τα χέρια σε πρόταση χαμηλώνουμε λυγίζοντας τα γόνατα, χωρίς να πρεσσάρουμε μπρος ή πίσω την μπότα, μέχρι να αρχίσουμε να χάνουμε την ισορροπία μας προς τα πίσω. Πρόκειται για την ίδια κίνηση που κάνουμε σε bumps. Στο σημείο αυτό πρέπει οι γοφοί μας να είναι στο ύψος των γονάτων (φωτό2). Εάν είναι πιο ψηλά δεν θα μπορούμε να απορροφήσουμε το bump που θα συναντήσουμε στην πίστα και θα χάσουμε την ισορροπία προς τα πίσω. Εάν είναι πιο χαμηλά, έχουμε μεγαλύτερη κλίση προς τα μπρος από όσο χρειαζόμαστε.
Σε περίπτωση που θέλουμε μεγαλύτερη κλίση προς τα μπρος μπορούμε να τοποθετήσουμε μία προσθήκη ελαστική και συμπαγή πάχους περίπου 5χιλιοστών, στο πίσω μέρος της μπότας ανάμεσα στο αφαιρούμενο εσωτερικό και το εξωτερικό κέλυφος). Για μια απλή δοκιμή τοποθετούμε στο ίδιο σημείο έναν χάρτη-διαφημιστικό του χιονοδρομικού κέντρου που βρισκόμαστε ή κάτι παρόμοιο (φωτό3).

Κάποιοι κατασκευαστές δίνουν την κλίση της μπότας που όμως δεν είναι η πραγματική. Πρόκειται για τη γωνία ανάμεσα στο κέλυφος και την κάθετο στον πάτο της μπότας και όχι την κατακόρυφο. Επιπλέον η κνήμη μερικές φορές δεν είναι παράλληλη με το κέλυφος της μπότας. Προσοχή λοιπόν από όσους ξέρουν τι ζητάνε.

ΓΥΝΑΙΚΕΙΕΣ ΜΠΟΤΕΣ

Οι περισσότερες κατασκευαστικές εταιρίες κατασκευάζουν μπότες σύμφωνα με τα ανδρικά χαρακτηριστικά. Οι γυναίκες όμως είναι πιο βαριές στους γοφούς και τους μηρούς γιαυτό και το κέντρο βάρους τους έχει την τάση να κινείται πίσω από τις φτέρνες όταν χαμηλώνουν. Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες χρειάζονται μπότες με μεγαλύτερη κλίση προς τα μπρος από την κατασκευή τους. Ταυτόχρονα, επειδή η γάμπα της γυναίκας είναι πιο ογκώδης , η μάζα των μυών που παρεμβάλλεται ανάμεσα στο εσωτερικό και εξωτερικό κέλυφος είναι μεγαλύτερη.

Με περισσότερους μύες ανάμεσα στο κόκαλο και το πίσω μέρος της μπότας η κνήμη (καλάμι) μιας τυπικής γυναίκας βρίσκεται πιο μπροστά μέσα στη μπότα αυξάνοντας ενεργά την κλίση της προς τα μπρος. Βρισκόμαστε δηλαδή μπροστά σε δύο καταστάσεις αντιφατικές.

Σε περίπτωση που η μορφολογία της κνήμης είναι τέτοια που να ωθεί το καλάμι πολύ προς τα μπρος ή η μπότα πιέζει ασφυκτικά την κνήμη , τοποθετούμε μια προσθήκη ελαστική μέσα στη μπότα και κάτω από τη φτέρνα πάχους περίπου 5-6χιλ. Έτσι η γάμπα ωθείται προς τα πάνω και έξω από τη μπότα η οποία ταιριάζει πλέον όπως και σε ανδρικό πόδι. Επίσης γίνεται πιο εύκολο το λύγισμα των γονάτων χωρίς να πιέζεται η μπότα μπροστά ή πίσω.

Όταν οι μπότες εφαρμόσουν καλά στο ύψος του καλαμιού του ποδιού τότε εφαρμόζουμε τη μέθοδο που αναφέρουμε παραπάνω για τσεκάρισμα της προς τα μπρος σταθερής κλίσης της μπότας.

Είναι αλήθεια ότι μερικοί κατασκευαστές γυναικείας μπότας δίνουν έμφαση περισσότερο στην αισθητική παρά στην φυσιολογία και πολλές φορές δυσκολεύουν την προσπάθεια για καλό σκι. Για παράδειγμα, κάποιες εταιρίες κατασκευάζουν μπότες μα μικρή σταθερή κλίση θεωρώντας ότι οι γυναίκες προτιμούν να στέκονται σχεδόν όρθιες στην ουρά παρά να κάνουν καλό σκι στις πίστες.

ΑΝΥΨΩΣΗ ΤΗΣ ΦΤΕΡΝΑΣ

Ένας ακόμη τρόπος να μετακινήσουμε μπροστά το κέντρο βάρους, όταν αυτό επιβάλλεται, είναι να ανυψώσουμε τη φτέρνα με την τοποθέτηση μέσα στη μπότα μιας σχετικά μαλακής προσθήκης (φωτό4).

Αν και δεν πετυχαίνουμε θεαματικά αποτελέσματα, με την ανύψωση της φτέρνας δίνουμε περισσότερο χώρο για την κίνηση του αστράγαλου και κατ' επέκταση στην κίνηση και ευελιξία στο λύγισμα του ποδιού. Επίσης με την ανύψωση και του ποδιού συνολικά η μπότα σφίγγει πιο χαμηλά και πιο αποτελεσματικά.

Η ΛΟΞΗ ΚΛΙΣΗ ΤΗΣ ΜΠΟΤΑΣ

Καθώς οι μπότες και τα σκι με τον καιρό και την εξέλιξη της σχετικής τεχνολογίας ανταποκρίνονται καλλίτερα στις εντολές που παίρνουνε, ταυτόχρονα ευθυγραμμίζονται καλλίτερα με τα μέλη του σώματος καθώς αυτά κινούνται στη διάρκεια της χιονοδρόμισης. Μια τέτοια ευθυγράμμιση αποτελεί και η λοξή κλίση της μπότας (φωτό5). Σχετίζεται άμεσα με τη διαδικασία του γωνιάσματος του σκι. Εάν οι μπότες δεν έχουν σωστή λοξή κλίση δηλαδή δεν γέρνουν στο βαθμό που πρέπει επηρεάζεται αισθητά η δυνατότητα του σκιέρ να γωνιάζει τα σκι του ανεξάρτητα από το πόσο καλός είναι στο γώνιασμα και την τοποθέτηση του πάνω μέρους του σώματος. Το καλύτερο μέγεθος της γωνίας είναι 1ο ως 3ο υπάρχουν όμως σκιέρ που λόγω της φυσιολογίας των ποδιών τους απαιτούν διαφορετική κλίση.







Για ποια όμως φυσιολογία μιλάμε;

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν πόδια που δεν είναι ίσια. Είναι δηλαδή αυτό που λέμε στραβοπόδαροι.Ας πάρουμε την περίπτωση που τα πόδια ανοίγουν προς τα έξω από τα γόνατα και κάτω (φωτό6). Ένας σκιέρ αυτής της φυσιολογίας, παρότι γωνιάζει αρκετά το πάνω μέρος του σώματος δεν γωνιάζει στο αντίστοιχο μέγεθος τα σκι του. Όταν αυτός ο σκιέρ χιονοδρομεί και τον παρατηρούμε από μπροστά την στιγμή που τα σκι του πατάνε με τη βάση τους στο χιόνι- λίγο πριν αρχίσει το γώνιασμα του έξω σκι για την επόμενη στροφή - βλέπουμε ότι τα γόνατά είναι ήδη μέσα από τα πέλματά του. Όταν αρχίσει τη διαδικασία της επόμενης στροφής εξαντλεί τον ήδη περιορισμένο χώρο που έχει για να λυγίσει το γόνατο του έξω ποδιού προς τα μέσα και να παρασύρει ανάλογα το σκι του σε γώνιασμα, χωρίς να πετυχαίνει και πολλά πράγματα. Λέμε τότε ότι ο σκιέρ είναι «υπογωνιασμένος», σε ελεύθερη μετάφραση του αμερικάνικου όρου "underanted skier". Σε αυτή την περίπτωση, ο σκιέρ δεν μπορεί να γωνιάσει όσο πρέπει στο παγωμένο χιόνι ή όταν θέλει να διαγράψει πολύ κλειστές στροφές. Απλά ντεραπάρει με όλες τις πιθανές συνέπειες. Ένας μέτρια υπογωνιασμένος σκιέρ έχει επίσης προβλήματα γιατί εξαντλεί την κινητικότητά του στο να καταφέρει τα σκι του απλά να «πιάσουν», να «γραπώσουν» στο χιόνι, δηλ. να γωνιάσουν ας πούμε χαλαρά και όχι να κάνει πιο κλειστές στροφές με αποτέλεσμα οι ουρές να ντεραπάρουν στο τέλος της στροφής. Επειδή λυγίζουν το έξω γόνατο υπερβολικά προς τα μέσα, στο τέλος της στροφής, το πάνω μέρος του σώματός τους δεν μπορεί να κάνει την αντιστροφή δηλ. να βλέπει προς τον άξονα της πίστας, αλλά παρακολουθεί την πορεία των μπροστινών άκρων των σκι. Επιπλέον, επειδή επιβάλλεται μαζί με το λύγισμα του γόνατου προς τα μέσα και ταυτόχρονη προς τα μπρος άσκηση πίεσης των σκι, ένας υπογωνιασμένος σκιέρ αναπόφευκτα πιέζει περισσότερο αφού λυγίζει ακόμη περισσότερο προς τα μέσα το γόνατό του . Αυτά προκαλούν και το ντεραπάρισμα της ουράς του έξω σκι.

Υπάρχουν όμως και πολλοί σκιέρ που εμφανίζουν ακριβώς αντίθετη φυσιολογία δηλ. όταν τους παρατηρεί κανείς σε στάση ισορροπίας τα πόδια κάμπτονται προς τα έξω (φωτό7).

Ας τους ονομάσουμε «υπεργωνιασμένους» αντίστοιχα. Αυτοί, είναι προφανές ότι δεν μπορούν να γωνιάσουν και τα δύο σκι την ίδια στιγμή στη διαδικασία της στροφής . Για να μειώσουν το πρόβλημα φέρνουν τα σκι τους πολύ κοντά με αποτέλεσμα να βρίσκουν οι άκρες μεταξύ τους και να χάνεται η ισορροπία. Όταν το πρόβλημα είναι μεγάλο, την προς τα έξω θέση του γόνατου παρακολουθεί, όχι πάντως στον ίδιο βαθμό και ο αστράγαλος. Σε αυτή την περίπτωση η δύναμη από το χιόνι δεν περνά από τον αστράγαλο αλλά σε μικρή απόσταση από αυτόν και έτσι έχουμε μία ροπή πάνω του που προκαλεί ανεπιθύμητη στρέψη στα σκι και φυσικά ,αστάθεια στην κίνηση και ντεραπάζ. Αντίθετα με την περίπτωση των υπογωνιασμένων σκιέρ, μία μικρή κίνηση προς τα μέσα του γόνατου εν όψει στροφής, μεταφράζεται σε δυσανάλογα μεγάλο γώνιασμα του σκι.
Είναι λοιπόν φανερό ότι για τους σκιέρ που δεν έχουν σχετικά ίσια πόδια παίζει σημαντικό ρόλο η λοξή κλίση της μπότας. Μπορεί εύκολα να πολλαπλασιάσει του πρόβλημα. Ο υπογωνιασμένος σκιέρ πρέπει να φέρει τα γόνατά του προς τα έξω ενώ ο υπεργωνιασμένος προς τα μέσα άρα οι πλάγιες κλίσεις της μπότας είναι αντίθετες.

Μπορούμε να πετύχουμε αυτή τη διόρθωση με την τοποθέτηση ανάμεσα στη μπότα, ψηλά και το πόδι, μιας προσθήκης. Αυτή μπορεί να είναι ένα διπλωμένο διαφημιστικό έντυπο του χιονοδρομικού κέντρου ή κάτι άλλο μαλακό σχετικά Κανόνας για τη διόρθωση είναι:

- για τη μετακίνηση του γόνατου προς τα μέσα: τοποθέτηση προσθήκης στο έξω μέρος της μπότας (φωτό8)

- για μετακίνηση του γόνατου προς τα έξω: τοποθέτηση της προσθήκης στο μέσα μέρος της μπότας

Τοποθέτηση διαφημιστικού χάρτη του χιονοδρομικού κέντρου ανάμεσα στη μπότα και στο πόδι.

Υπάρχει βέβαια και η τοποθέτηση προσθήκης σε μορφή σφήνας εκτός μπότας και συγκεκριμένα ανάμεσα στη δέστρα και το σκι.

Στο εμπόριο πάντως κυκλοφορούν μπότες με ενσωματωμένο ρυθμιστή της πλάγιας κλίσης.

Χρήσιμη συμβουλή

Η επιλογή λοιπόν της μπότας είναι πράγματι μια δύσκολη ιστορία και κυρίως δεν είναι υπόθεση αισθητικής. Γενικά, για να αποφύγουμε τις διάφορες πρόχειρες προσθήκες καλό είναι να προτιμούμε μπότες που έχουν τη δυνατότητα ρυθμίσεων και προς τα εμπρός και προς τα πλάγια. Κυκλοφορούν τέτοιες στην αγορά . Εάν είναι απρόσιτες από άποψη τιμής τότε δεν μένει παρά να επιλέξουμε κάτι που να διορθώνει κάποιο από τα τυχόντα φυσιολογικά μικροπροβλήματα.

Το βασικότερο πάντως όλων είναι να επιλέγουμε καταστήματα στα οποία οι πωλητές να είναι οι ίδιοι σκιέρ και γνώστες λεπτομερειών πάνω στη κατασκευή και λειτουργία της μπότας.

Βιβλιογραφία
Ρον Λεμάστερ "The skier's edge", 1999
Λίσα Ντένσμορ "Ski faster", 2000