1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ένα καλά συντηρημένο σκι ελέγχεται πιο εύκολα, μπαίνει και βγαίνει στις στροφές πιο εύκολα και γλιστράει στο χιόνι πιο ομαλά. Ανταποκρίνεται γενικά, καλλίτερα στις εντολές που του δίνουμε . Κάποιοι σκιέρ βαριούνται κυριολεκτικά να συντηρήσουν μόνοι τους τα σκι. Υπάρχουν ειδικοί γιαυτήν τη δουλειά αλλά προσοχή: πρέπει να ψάξουμε καλά να τους βρούμε ειδικά τώρα που τα καινούργια σκι έχουν διαφορετικές τελείως απαιτήσεις από ότι τα παλιά-συμβατικά σκι. Μέσα στη χρονιά και ανάλογα με το χιόνι που θα βρούμε, τις πέτρες που θα συναντήσουμε στο διάβα μας και το πόσο σκι θα κάνουμε, θα χρειαστεί να κάνουμε ίσως και 4-5 φορές τη διαδικασία. Υπάρχουν όμως και σκιέρ που αρέσκονται να κάνουν τη συντήρηση μόνοι τους. Στα κείμενα που ακολουθούν δίνονται πληροφορίες και οδηγίες για τους τελευταίους, όμως θα πρέπει να κάνουμε και την απαραίτητη διευκρίνιση ότι απευθύνονται όχι σε αθλητές αλλά σε ερασιτέχνες σκιέρ ακόμη και άριστους-έμπειρους. Η περίπτωση της συντήρησης των σκι των αθλητών είναι πολύ εξειδικευμένη και πολλές φορές αγγίζει τα όρια της βιομηχανικής κατασκοπείας όταν πρόκειται ειδικά για αθλητές παγκόσμιας κλάσης. Και κάτι ακόμη: συντήρηση της βάσης του σκι δεν σημαίνει απλά ένα κέρωμα . Πρώτα πρέπει να ετοιμάσουμε τη βάση δηλ. να καλύψουμε σχισμές και τρύπες, μετά να τροχίσουμε τις λάμες και στο τέλος να προχωρήσουμε στο κέρωμα, αφού βέβαια διαπιστώσουμε ότι υπάρχουν σχετικά τραύματα. Ένα κέρωμα των σκι είναι απαραίτητο και στο τέλος της περιόδου αφήνοντας το κερί να καλύψει και τις λάμες για προστασία από οξειδώσεις μέχρι τη νέα περίοδο.

2. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΚΙ

Πάγκος εργασίας. Υπάρχει στο εμπόριο αλλά το ίδιο καλός είναι και οποιοσδήποτε στιβαρός πάγκος με ύψος 80-85 εκ.

Μέγγενη. Υπάρχει στο εμπόριο σε διάφορες εκδοχές κατάλληλες να σφίγγουν σύγχρονα σκι με τραπεζοειδή πλαϊνά τοιχώματα. Αν οι σχετικά αλμυρές τιμές είναι απαγορευτικές, τότε υπάρχει και άλλη λύση με κοινή μέγγενη σε συνδυασμό με μια ιδιοκατασκευή από ξύλο όπως φαίνεται στη Φωτό.

Λίμες. Χρειάζονται για το τρόχισμα των λάμων οριζόντια και κάθετα (επίπεδα και πλευρικά).Για το επίπεδο τρόχισμα της πλευράς της βάσης καλή είναι μια λίμα 20 εκ.. Για το τρόχισμα της λάμας πλευρικά καλή είναι λίμα μήκους 15 εκ.. Οι κοινές λίμες του εμπορίου κάνουν καλή δουλειά αλλά φθείρονται γρήγορα. Καλλίτερες είναι οι λίμες χρωμίου που όμως είναι δύσκολο να τις βρεις σε οποιοδήποτε κατάστημα πώλησης ειδών μηχανουργείου. Μπορείς όμως να την αγοράσεις από καταστήματα που πωλούν υλικά και μηχανήματα συντήρησης σκι και snowboards.Το αρχικό πλευρικό τρόχισμα της λάμας, όταν θέλουμε να φτιάξουμε γωνία 1-2 μοιρών, γίνεται με χοντρή λίμα και το τελείωμα με λεπτή λίμα.

λεπτή λάμα	χοντρή λάμα

Βούρτσα καθαρίσματος της λίμας. Χρησιμοποιείται για να απομακρυνθούν τα ρινίσματα σιδήρου από την επιφάνεια της λίμας. Μπορούμε να την προμηθευτούμε από το εμπόριο στην μπρούτζινη εκδοχή της.

Ένα παλιό σίδερο. Το χρησιμοποιούμε για το στάξιμο και το άπλωμα του κεριού πάνω στο σκι. Μπορεί να είναι ένα σχετικά βαρύ κοινό ηλεκτρικό σίδερο, όχι πάντως με ατμό αλλά με ρυθμιστή θερμοκρασίας. Περιττό να πούμε ότι υπάρχουν στην αγορά του σκι ειδικά ηλεκτρικά σίδερα σχετικά όμως ακριβά..

Οδηγός τροχίσματος. Αυτό το εργαλείο είναι πραγματικά απαραίτητο αλλά δύσκολο να το κατασκευάσουμε μόνοι μας ή να το βρούμε στο κοινό εμπόριο. Χρησιμοποιείται σε συνδιασμό με τις λίμες για να πετυχαίνουμε απόλυτα ομοιόμορφο τρόχισμα σε όλο το μήκος της λάμας του σκι. Πωλείται σε σταθερή γωνία 90, 89,88,87 κλπ μοιρών ή με ρυθμιζόμενη γωνία.

P-Tex κεριά. Χρησιμοποιούνται για να κλείσουν σχισίματα και τρύπες από χτυπήματα στις βάσεις των σκι. Υπάρχουν στην αγορά σε μαύρο χρώμα ή διαφανή. Το χρώμα έχει απλά αισθητική αξία.

Σπίρτα ή αναπτήρας. Απαραίτητα για να ανάβουμε τα P-tex. Είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούμε τον αναπτήρα για λόγους ασφάλειας.

Μεταλλική ξύστρα. Χρήσιμο εργαλείο για να απομακρύνουμε ότι εξέχει στη βάση του σκι στα σημεία που έχουμε χρησιμοποιήσει P-tex .

Γυαλόχαρτο. Το χρησιμοποιούμε για να «αγριέψουμε» τη βάση του σκι, με το χέρι και όχι με ειδικό μηχάνημα. Υπάρχουν στην αγορά σε μεγάλη κλίμακα τραχύτητας και ποιότητας. Στην προκειμένη περίπτωση, μας ενδιαφέρουν γυαλόχαρτα χρώματος ελαφρού γκρι (silicon carbon) ή λευκά (stearated) ή τα πολύ κοινά χρώματος ανοικτού καφέ που τα βρίσκουμε στα χρωματοπωλεία από Νο100(πολύ χοντρό) ως Νο320(πολύ ψιλό).

Fibertex. Είναι σφουγγάρι όπως το Scotch-bright σε τρεις εκδοχές: το σκληρό, το μαλακό και το τελείως απαλό. Το σκληρό χρησιμοποιείται για να απομακρύνουμε με το τρίψιμο μικρές ίνες από πλαστικό υλικό ή και μικρά ανεπιθύμητα σωματίδια κολλημένα στη βάση του σκι.Το μαλακό όταν θέλουμε να καθαρίσουμε τη βάση πριν το κέρωμα και το απαλό στο τελικό στάδιο της συντήρησης για να γυαλίσουμε τη βάση. Τέτοια σφουγγάρια βρίσκουμε στα χρωματοπωλεία.

Μαλακό	Σκληρό	Απαλό

Κερί. Υπάρχουν διάφορα είδη κεριών τα οποία χρησιμοποιούνται ανάλογα με την ποιότητα και την θερμοκρασία του χιονιού.

Πλαστική ξύστρα. Χρησιμοποιούμε την ξύστρα αυτή για να απομακρύνουμε την περίσσεια κεριού από τη βάση του σκι.

Πλαστική βούρτσα. Ένα βούρτσισμα του σκι με αυτή τη βούρτσα αποτελεί το προτελευταίο στάδιο συντήρησης του σκί. Στην ουσία «ανοίγουμε» τη βάση του σκι αμέσως μετά το κέρωμα και το ξύσιμο της βάσης. Πετυχαίνουμε έτσι, τη διείσδυση του κεριού μέσα στους πόρους της βάσης.




3.ΕΠΙΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΒΑΣΗΣ

Όταν η βάση παρουσιάσει τραύματα από κτυπήματα σε πέτρες, αυτά πρέπει να επισκευαστούν
ώστε το σκι να γλιστρά ανεμπόδιστα στο χιόνι. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα μπούμε στη διαδικασία αυτή για γραμμές επιφανειακές κατά μήκος του σκι. Τρύπες μεγέθους ενός δεκάλεπτου του ευρώ ή ουλές τόσο βαθιές που να μη φθάνουν ως τον πυρήνα του σκι μπορούμε να τις καλύψουμε με P-tex (υλικό πλαστικό συμβατό με το υλικό κατασκευής της βάσης του σκι, σε μορφή λεπτού κεριού ) μόνοι μας. Διαφορετικά θα πρέπει να επισκεφτούμε επαγγελματίες συντηρητές.
Η επισκευή ξεκινά με πλύσιμο του τραύματος με διαλυτικό υλικό και τρίψιμο με ψιλό γυαλόχαρτο για να «πιάσει» πάνω του το P-tex. Παίρνουμε το P-tex και το ανάβουμε με ένα σπίρτο ή τσακμάκι. Το P-tex είναι πιο βραδυφλεγές από το κερί. Θα χρειαστούν μερικά σπίρτα μέχρι να το δούμε να ανάβει και να σχηματίζεται στην άκρη του ένα σφαιρικό υγρό κομμάτι (σταγόνα) από το υλικό αυτό που στην αρχή έχει χρώμα μαύρο. Αφήνουμε κάποιες σταγόνες να πέσουν πάνω σε μια επιφάνεια πυράντοχη μακριά από το σκι, ως ότου να αποκτήσουν καθαρό χρώμα.
Τότε κρατώντας την άκρη του P-tex σε απόσταση 5εκ. πάνω από το τραύμα αφήνουμε μερικές σταγόνες να γεμίσουν την τρύπα ή την ουλή. Αμέσως σβήνουμε το P-tex προσέχοντας να μη στάξει πάνω σε κάποιο γυμνό σημείο του σώματός μας όπου μπορεί να μας δημιουργήσει έγκαυμα.
Εναλλακτικά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε P-tex σε μορφή μακρόστενης λεπτής πλάκας (όπως το καλαμάκι του παγωτού). Η εναπόθεση του υλικού γίνεται αποτελεσματικά, με ηλεκτρικό σίδερο, το οποίο ρευστοποιεί την άκρη της πλάκας και το ρευστό υλικό πιέζεται από το σίδερο με μικρές κινήσεις για να καταλάβει τον κενό χώρο του τραύματος (φωτό1).

Μόλις το P-tex κρυώσει παίρνουμε την μεταλλική ξύστρα για να απομακρύνουμε την περίσσεια του υλικού . Κρατάμε πάντα την ξύστρα με τα δύο χέρια, με τους δύο αντίχειρες να βλέπουν προς το κέντρο της ξύστρας η οποία θα είναι γωνιασμένη μακριά από το σώμα μας. Η κατεύθυνση του ξυσίματος θα είναι από το μπροστινό άκρο του σκι προς το πίσω άκρο(φωτό2).

Έτσι ότι θα μείνει να εξέχει στην επιφάνεια της βάσης υπό μορφή ινών, θα «τρέχει» μαζί με το σκι και όχι κόντρα σε αυτό. Για να μη πληγώνουμε με την ξύστρα την επιφάνεια της βάσης ,πέρα από το τραύμα , καλό είναι να τοποθετούμε ένα κομμάτι χαρτί με μια τρύπα ακριβώς στο τραύμα και να ξύνουμε μόνο πάνω από αυτό.
Αντίθετα με το υλικό της βάσης του σκι, το P-tex περιέχει ποσότητα κεριού που δεν βοηθάει στην συγκόλληση του, πάνω στη βάση. Γιαυτό ίσως χρειαστούν μερικές προσπάθειες ως ότου πετύχουμε την επικάλυψη του τραύματος. ΄Ένα πιο αποτελεσματικό υλικό, υποκατάστατο του P-tex είναι η σκόνη την οποία «σιδερώνουμε» πάνω στη βάση.
Είναι γεγονός πάντως ότι στα σημεία επισκευής της βάσης του σκι με P-tex, το κέρωμα που θα επακολουθήσει δεν θα είναι αποτελεσματικό. Προσοχή λοιπόν, στο πότε κάνουμε επισκευή στη βάση του σκι. Όχι με το παραμικρό.

ΤΡΟΧΙΣΜΑ ΛΑΜΑΣ
Πριν ξεκινήσουμε το τρόχισμα των σκι, πρέπει να λειάνουμε τα σημεία τραυματισμού της λάμας. Όταν η λάμα βρει πέτρα, η θερμότητα σκληραίνει την εξωτερική επιφάνεια της λάμας τοπικά περισσότερο από το υπόλοιπο μέρος της και έτσι είναι αδύνατο το τρόχισμά της. Το μόνο που θα καταφέρουμε είναι να χαλάσουμε τη λίμα μας. Χρησιμοποιούμε λοιπόν ένα σχετικά τραχύ ακονιστήρι για να λειάνουμε το σημείο ή ακόμη και ένα γυαλόχαρτο Νο 320. Εάν το κτύπημα είναι βαθύ, το ελάχιστο που θα καταφέρουμε θα είναι να μαλακώσουμε την περιοχή, πράγμα πολύ χρήσιμο. Εάν το κτύπημα είναι ρηχό , θα αποκατασταθεί με το τρόχισμα που ακολουθεί. Προσοχή στα κτυπήματα στις άκρες του σκι, μπρος-πίσω, Πρέπει και αυτά να αποκατασταθούν για να μη μας .φεύγουν τα σκι κάτω από τα πόδια μας.

Στα σύγχρονα σκι, τα λεγόμενα carving, o τρόπος που τροχίζουμε τις λάμες έχει ιδιαίτερη σημασία. Για να αξιοποιήσουμε με τον καλλίτερο τρόπο τις δυνατότητες αυτών των σκί πρέπει να δημιουργήσουμε γωνία 89 ως 85 μοιρών ανάμεσα στη βάση και τα πλαινό της λάμας ανάλογα με την ικανότητα του σκιέρ. Ένα λογικό μέγεθος για ερασιτέχνες καλούς σκιέρ είναι 88-89 μοίρες Έτσι η λάμα βυθίζεται πιο εύκολα μέσα στο χιόνι, Επιπλέον η βάση της λάμας πρέπει να σχηματίζει γωνία 0.5-1 μοίρα με την βάση του σκι. Αυτό βοηθάει στο να στρίβουμε αλλάζοντας λάμα ομαλά και όχι απότομα με κίνδυνο να «γραπώνουν» τα σκί στο χιόνι.. Τα καινούργια σκι έρχονται με αδιαμόρφωτες τι λάμες. Η διαμόρφωσή της λάμας τους είναι θέμα δικό μας και γίνεται με τα εργαλεία που έχουμε προτείνει.
Η διαμόρφωση της βάσης της λάμας γίνεται με λίμα 15 εκ. και για να πετύχουμε τη γωνία που θέλουμε, τυλίγουμε 3-4 φορές μια μονωτική ταινία-ή ένα κομμάτι εφημερίδας (φωτό3)-τη μία της άκρη.

Τροχίζουμε λοιπόν τη μία λάμα με κινήσεις από το μπροστινό προς το πίσω άκρο του σκί πάντα και όχι ανάποδα. Το ένα άκρο της λίμας κινείται κατά μήκος της λάμας που τροχίζουμε και το άλλο το καλυμμένο με τη μονωτική ταινία ή την εφημερίδα, κινείται πάνω στην απέναντι λάμα χωρίς να την τραυματίζει(φωτό 4).

Η δουλειά αυτή γίνεται φυσικά καλλίτερα και πιο αξιόπιστα με ειδικό εξάρτημα για τρόχισμα της βάσης της λάμας το οποίο κυκλοφορεί στη αγορά του σκι.

Το πλευρικό τρόχισμα της λάμας γίνεται αρχικά με χοντρή λίμα και με τη βοήθεια ειδικού εξαρτήματος-οδηγού με σταθερή ή μεταβαλλόμενη γωνία (φωτό5), και μετά με λίμα ψιλή. Το τρόχισμα και σε αυτή την περίπτωση γίνεται με φορά από μπροστά προς τα πίσω και ποτέ ανάποδα, με μικρές σχετικά παλινδρομικές κινήσεις, μήκους το πολύ 30-40 εκ.

Για να τροχίσουμε το πλευρικό τοίχωμα της λάμας για πρώτη φορά πρέπει να αφαιρέσουμε πλαστικό υλικό από το σκι που εφάπτεται της λάμας διαφορετικά δεν είναι δυνατό το τρόχισμα για να δημιουργήσουμε τη γωνία που ζητάμε (φωτό6)

4.ΚΕΡΩΜΑ ΤΩΝ ΣΚΙ

Αφού προετοιμάσουμε τη βάση και τροχίσουμε τις λάμες, προχωράμε με το κέρωμα της βάσης. Πρέπει να είμαστε ενήμεροι για την ποιότητα του χιονιού που θα συναντήσουμε και τις ιδιομορφίες του ώστε να επιλέξουμε το κατάλληλο υλικό.

Ποιότητες χιονιού

13.Χιόνι φρέσκο και απάτητο: αποτελείται από κρυστάλλους κοφτερούς που διεισδύουν στο κερί και την βάση. Τέτοιους κρυστάλλους έχει και το τεχνητό χιόνι. Αυτό το χιόνι προκαλεί τις μεγαλύτερες τριβές.
14.Παλιό χιόνι: οι κρύσταλλοι είναι πλέον στρογγυλεμένοι και έχουμε αυτό που λέμε σπειρωτό χιόνι το οποίο συγκρατεί περισσότερη υγρασία και παγώνει. Οι τριβές είναι μικρότερες ιδιαίτερα όταν πρόκειται για πατημένες με ρατράκ πίστες ή όταν το χιόνι έχει πιάσει παγωμένη κρούστα.
15.Χιόνι με υγρασία. Πρόκειται για χιόνι που έχει μερικώς λειώσει. Σε χαμηλές θερμοκρασίες σχηματίζει σφαιρικούς κρυστάλλους. Παρουσιάζει τις μικρότερες τριβές.
Στην αγορά κυκλοφορούν κεριά για κάθε μια από αυτές τις περιπτώσεις και για ένα εύρος θερμοκρασιών (φωτό7).

Μέθοδος
Η εργασία του κερώματος γίνεται σε θερμοκρασία δωματίου. Μεταφέρουμε τα σκι μας στο χώρο εργασίας από την προηγούμενη μέρα για να αποκτήσουν τη θερμοκρασία του χώρου.
Το επόμενο βήμα είναι να βρούμε ένα ηλεκτρικό σίδερο παλιό και βαρύ που να μην έχει τρύπες ατμού και βάση από τεφλόν. Εάν διαθέτουμε χρήματα αγοράζουμε ένα ειδικό που διαθέτει και θερμοστάτη ακριβείας.
Χρειαζόμαστε και μια πλαστική ξύστρα που δεν κοστίζει πάνω από 6-7 Ευρώ.
Τοποθετούμε το σκι στη μέγγενη με τη βάση προς τα πάνω(φωτό8).

Αφήνουμε το σίδερο να ανεβάσει θερμοκρασία ώστε να είναι λίγο παραπάνω από ζεστο. Σε καμμιά περίπτωση δεν πρέπει να ξεπεράσει τους 120ο. Εάν το κερί αρχίζει να βγάζει καπνό η θερμοκρασία είναι ψιλή. Ο χώρος που εργαζόμαστε πρέπει να αερίζεται καλά γιατί οι ατμοί από το κερί είναι δηλητηριώδεις. Την ώρα που το σίδερο ζεσταίνεται βγάζουμε το παλιό κερί με την πλαστική ξύστρα. Κρατάμε το σίδερο κατακόρυφα πάνω από τη βάση του σκι και σε απόσταση 10 περίπου εκατοστών με τη μύτη του προς τα κάτω και ακουμπάμε την πλάκα με το κερί στη ζεστή βάση του(Φωτό 9).






Καθώς στάζει το κερί μετακινούμε το σίδερο όπως είναι κατά μήκος του σκι με ταχύτητα τέτοια που να σχηματίζονται δύο γραμμές από κερί κατά μήκος του σκι. Στη συνέχεια «σιδερώνουμε» τη βάση του σκί με πάνω-κάτω μικρές κινήσεις (φωτό10), μέχρις ότου όλη η επιφάνεια καλυφθεί με κερί.

Το περίσσευμα του κεριού που θα τρέξει από τα άκρα του σκι μπορούμε να το μαζέψουμε και να το χρησιμοποιήσουμε πάλι. Το σίδερο πρέπει να κινείται ομαλά πάνω στη βάση του σκι δηλ. να μην κολλάει. Διαφορετικά προσθέτουμε τοπικά κερί. Σε περίπτωση που η βάση έχει κάποια μικρή ρωγμή, χρησιμοποιούμε την μύτη του σίδερο για να διεισδύσει καλά το κερί. Προσπαθούμε να πετύχουμε την ομαλότερη επιφάνεια που μπορούμε. Όταν τελειώσουμε με το ένα σκι το απομακρύνουμε με προσοχή από τη μέγγενη και επαναλαμβάνουμε την ίδια διαδικασία με το άλλο. Αφήνουμε τα σκι μας να κρυώσουν χωρίς να τα τοποθετούμε το ένα πάνω στο άλλο. Θα μείνουνε έτσι για μια νύχτα.

Την επόμενη μέρα, βάζουμε το σκι μας στη μέγγενη και με την πλαστική ξύστρα (φωτό11) αφαιρούμε όσο κερί περισσεύει κάνοντας κινήσεις από το μπροστινό άκρο του σκι προς το πίσω και κρατώντας την ξύστρα όπως και στην περίπτωση της επισκευής της βάσης (πιο πάνω). Πόσο κερί αφαιρούμε; Πρώτα πρέπει να ξέρουμε ότι το πολύ κερί δεν σημαίνει καλλίτερο γλίστρημα. Ο κανόνας είναι να αφήνουμε πάνω στη βάση ένα στρώμα πάχους όσο και το πάχος μιας τηλεφωνικής κάρτας. Τελειώνοντας μπορούμε να τρίψουμε την βάση με ένα πανί, ώστε να κάνουμε πιο λεία την επιφάνεια.

Προσοχή: Δεν πρέπει να φοράμε τα σκι μας όταν το κερί είναι ζεστό, όπως αμέσως αφού τα ξεφορτώσουμε από τη μπαγαζιέρα του αυτοκινήτου μας. Καλό είναι να τα ακουμπάμε κάτω με τη βάση στο χιόνι μέχρις ότου φορέσουμε μπότες κ.λ.π. Δίνεται έτσι χρόνος για προσαρμογή του κεριού στη θερμοκρασία του χιονιού.